Dosya Uzantısı Nedir? En Çok Kullanılan Dosya Uzantıları Nelerdir?

Dosya Uzantısı Nedir? En Çok Kullanılan Dosya Uzantıları Nelerdir?

Dosya uzantısı, en kısa tanımıyla bir bilgisayar dosyasının isminin sonundaki ektir. Noktadan sonra gelir ve genellikle 2 ila 4 karakter uzunluğundadır. Bilgisayarlar .zip, .rar gibi dosya uzantıları sayesinde dosyanın hangi program ile açılacağını belirlerler. Ayrıca bilgisayarınızda dosya uzantısını göster seçeneği açıksa, muhtemelen bu harfleri çoğu kez görmüşsünüzdür. Peki, dosya uzantısı nedir, işlevleri nelerdir ve en çok kullanılan dosya uzantıları nelerdir?

Dosya uzantılarının görevi, hangi uygulamaların hangi dosya türleriyle ilişkili olduğunun işletim sistemi tarafından anlaşılmasını sağlamaktır. Başka bir ifadeyle bir dosyayı çift tıkladığınızda, işletim sistemi o dosyanın hangi uygulama ile açılacağını dosya uzantısı sayesinde belirlemektedir.

Örneğin, “dogumgunu.jpg” adlı bir dosya “jpg” uzantısına sahiptir. Ayrıca bahsi geçen dosyaya çift tıkladığınız takdirde, sahip olduğunuz işletim sistemi ilgili dosyayı hangi uygulamayla açacağınızın yollarını arar. Bu noktada size uygun opsiyonları sunar, tercih ettiğiniz uygulama ile ilgili jpg dosyasına erişim sağlamanıza yardımcı olur.

Şimdi dosya uzantısının ne olduğuna dair kısa bir tanım yaptığımıza göre, şimdi konuyu biraz daha derinleştirebiliriz.

Dosya Uzantısı Ne İşe Yarar?

Dosya uzantısı, herhangi bir işletim sistemi üzerinden açacağınız dosya türü için hangi uygulamayı kullanmanız gerektiği konusunda yol göstericidir.

Bu yazıyı da sevebilirsiniz: En İyi CRM Yazılımları

Örneğin; makale.docx dosyası, bilgisayarınızdaki Microsoft Word ile ilişkili olan docx uzantısına sahiptir. Ayrıca bu uzantı sayesinde bilgisayarınız, bu dosyayı açmak istediğiniz dosyayı Microsoft Word ile açacaktır.

Dosya uzantıları, bazı istisnalar haricinde her zaman dosya türünü veya dosya biçimini belirtmektedir. Böylelikle her dosya uzantısını yeniden adlandırmak mümkündür. Ancak bu işlem, dosyayı başka bir dosya formatına dönüştürmez. Öyle ki yaptığınız tek değişiklik dosya adında gerçekleşir, dosya biçimi sabit kalır.

Dosya uzantısının görevi nedir?

Dosya Uzantısı ve Dosya Formatı Farkı Nedir?

Dosya uzantısı ve dosya formatı genellikle birbiri yerine kullanılan kavramlardır. Ancak aslında, her iki kavramın da işlevi ve tanımı birbirinden farklıdır:

  • Dosya uzantısı: Yalnızca dosya adında noktadan sonra görünen karakterlerdir.
  • Dosya formatı: Dosyadaki verilerin düzenlenme şeklini ifade etmektedir.

Bu farkı bir örnekle açıklayabiliriz.

Örneğin bilgisayarınızda, bilgilerim.csv isimli bir dosyanın olduğunu varsayalım. Bu dosyanın uzantısı CSV’dir. Bu sebeple bu uzantı, bu dosyanın bir CSV dosyası olduğunu gösterir. Ayrıca bir kullanıcı olarak, bu dosyayı bilgilerim.mp3 şeklinde yeniden adlandırabilirsiniz. Ancak yaptığınız bu değişiklik, dosyanızı bir ses dosyasına dönüştüremez. Dosyanın kendisi hala daha yazılı bir metin formatındadır (CSV), sıkıştırılmış ses dosyasına (MP3) dönüşmemiştir.

Dosyayı Açan Program Nasıl Değiştirilir?

Dosya uzantıları temelinde mevcut işletim sisteminin, farklı türdeki dosyaları hangi program aracılığıyla açabileceğini belirlemesine olanak tanır. Görüntü, ses ve video biçimleri tarafından kullanılan uzantılar başta olmak üzere çoğu dosya uzantısı, genellikle yüklediğiniz birden fazla programla uyumludur.

  • Bilgisayarınızdaki bir dosyayı açabilen birden fazla program varsa, Windows’un seçim ekranında bir tercih yaparak hangi programı kullanacağınızı belirleyebilirsiniz.
  • Bir dosyayı, farklı bir programla açmak istiyorsanız izleyebileceğiniz bir diğer yol ise, dosya uzantısını yeniden adlandırmaktır. Dosya formatını, uzantıyı değiştirerek dönüştüremeyeceğinizi bir önceki bölümde açıklamıştık. Ayrıca formatı dönüştüremeseniz bile, dosyayı açacak programı değiştirmeniz mümkündür.

Örneğin, WordPad’de açılan bir RTF uzantılı dosyanız var. Bu dosyanın Wordpad yerine her zaman Not Defteri’nde açılmasını istiyorsunuz diyelim. Not Defteri, sadece TXT uzantılı dosyaları açabilir. Bundan dolayı dosyayı TXT uzantılı olacak şekilde yeniden adlandırabilirsiniz.

Bu yazıyı da sevebilirsiniz: Chmod Nedir, Nasıl Kullanılır?

Windows’ta dosya uzantısı değiştirmenin birkaç farklı yolu vardır. Ancak tercih edebileceğiniz “Bilinen Dosya Türleri için Uzantıları Gizle” seçeneğini devre dışı bırakma metodu, oldukça pratiktir. Bu sayede dosya adının sonunda, dosya uzantısını da görebilir ve bu uzantıyı istediğiniz şekilde değiştirebilirsiniz.

Windows’ta 5 Adımda Dosya Uzantısı Değiştirme

Aşağıda açıkladığım 5 basit adımı takip ettikten sonra, dosya uzantılarınızı istediğiniz şekilde değiştirebilirsiniz:

  1. İlk olarak Win + R kısayolunu kullanarak Çalıştır iletişim kutusunu açın.
  2. Sonra arama kutusuna Control Folders yazın ve enter’i tuşlayın.
  3. Açılan pencerede, Görünüm sekmesine tıklayın.
  4. Dosya ve Klasörler bölümünün altında “Bilinen dosya türleri için uzantıları gizle” seçeneğinin başındaki kutucuktaki tiki kaldırın.
  5. Ardından Tamam’ı tıklayın

MacOS ve Linux, bir dosyanın nasıl açılacağını belirlemek için dosya uzantılarını Windows’tan biraz farklı bir şekilde ele almaktadır. Yine de, bir dosyayı açmak için başka bir program seçebilir; Mac’te dosya uzantılarını görüntüleyebilir veya gizleyebilirsiniz.

MacOS’ta dosyayı açmak için kullanabileceğiniz programları görüntülemek için:

  • Bir dosyaya sağ tıklayın.
  • Birlikte Aç’ı seçin.

Ubuntu veya Linux’u kullanıyorsanız, dosyayı farklı bir programla açmak için:

  • Dosyaya sağ tıklayın.
  • Diğer Uygulamayla Aç’ı seçin.

Mac cihazınızda dosya uzantılarını görüntülemek için şu adımları takip edebilirsiniz:

  • Önce Finder menüsünü açın.
  • Sonra tercihler bölümüne ilerleyin
  • Son olarak Gelişmiş sekmesi altındaki “Tüm dosya adı uzantılarını göster” seçeneğinin başındaki kutucuğu işaretleyin.
En çok kullanılan dosya uzantıları nelerdir?

En Çok Kullanılan Dosya Uzantıları Nelerdir?

Bilgisayarlarda hali hazırda kullanılan pek çok farklı dosya uzantısı ve dosya türü bulunmaktadır. Bununla beraber aşağıdaki listede, 15 farklı kategoriye göre sınıflandırılmış en yaygın kullanılan dosya uzantılarını bulabilirsiniz.

Ses Dosyası Uzantıları

Günümüzde kullanılan birkaç farklı ses dosyası formatı, standartı ve dosya uzantısı vardır. En yaygın ses dosyası uzantıları şu şekildedir:

  • .aif → AIF ses dosyası
  • .cda → CD ses parçası dosyası
  • .mid veya .midi → MIDI ses dosyası.
  • .mp3 → MP3 ses dosyası
  • .mpa → MPEG-2 ses dosyası
  • .ogg → Ogg Vorbis ses dosyası
  • .wav → WAV dosyası
  • .wma → WMA ses dosyası
  • .wpl → Windows Medya Oynatıcı çalma listesi

Video Dosyası Uzantıları

Video dosyalarını sıkıştırma, uyumlu hale getirme vb. işlemler için kullanabileceğiniz birçok farklı dosya türü vardır. En sık kullanılan video dosya uzantıları şunlardır:

Bu yazıyı da sevebilirsiniz: Xampp Nedir, Nasıl Kurulur?

  • .3g2 → 3GPP2 multimedya dosyası
  • .3gp → 3GPP multimedya dosyası
  • .avi → AVI dosyası
  • .flv → Adobe Flash dosyası
  • .h264 → H.264 video dosyası
  • .m4v → Apple MP4 video dosyası
  • .mkv → Matroska Multimedya Konteyneri
  • .mov → Apple QuickTime film dosyası
  • .mp4 → MPEG4 video dosyası
  • .mpg veya .mpeg → MPEG video dosyası
  • .rm → RealMedia dosyası
  • .swf → Shockwave flash dosyası
  • .vob → DVD Video Nesnesi
  • .wmv → Windows Media Video dosyası
Dosya Uzantısı nedir?

Metin Dosyası Uzantıları

Yazı yazmak için video dosyaları oluşturmak, bilgisayardaki en yaygın görevlerden biridir. Metin dosyaları ve metin belgelerinde en yaygın kullanılan dosya uzantıları şunlardır:

  • .doc ve .docx → Microsoft Word (Kelime İşlemcileri) dosyası
  • .odt → OpenOffice Writer belge dosyası
  • .pdf → PDF dosyası
  • .rtf → Zengin Metin Biçimi
  • .tex → Bir LaTeX belge dosyası
  • .txt → Düz metin dosyası
  • .wpd → WordPerfect belgesi

Konu ile ilgili WordPress PDF Ekleme isimli yazımızda dikkatinizi çekebilir.

Görüntü Dosyası Uzantıları

Herhangi bir görüntü oluştururken ya da kaydederken kullanabileceğiniz birçok farklı görüntü türü ve görüntü dosyası uzantısı vardır. En yaygın kullanılan görüntü dosyası uzantıları şunlardır:

  • .ai → Adobe Illustrator dosyası
  • .bmp → Bit eşlem görüntüsü
  • .gif → GIF resmi
  • .ico → Simge (Icon) dosyası
  • .jpeg veya .jpg → JPEG resmi
  • .png → PNG resmi
  • .ps → PostScript dosyası
  • .psd → PSD resmi
  • .svg → Ölçeklenebilir Vektör Grafikleri dosyası
  • .tif veya .tiff → TIFF resmi

Görüntü dosyası uzantıları ile ilgili JPEG 2000 Nedir? isimli yazımızı da okuyabilirsiniz.

Sıkıştırılmış Dosya Uzantıları

Bir bilgisayar kullanıcısı olarak, zip uzantılı sıkıştırılmış dosya formatına muhtemelen aşinasınızdır. Ancak birçok farklı sıkıştırılmış dosya türü de vardır. En yaygın sıkıştırılmış dosya uzantıları şunlardır:

  • .7z → 7-Zip sıkıştırılmış dosya
  • .arj → ARJ sıkıştırılmış dosya
  • .deb → Debian yazılım paketi dosyası
  • .pkg → Paket dosyası
  • .rar → RAR dosyası
  • .rpm → Red Hat Paket Yöneticisi
  • .tar.gz → Tarball sıkıştırılmış dosya
  • .z → Z sıkıştırılmış dosya
  • .zip → Zip sıkıştırılmış dosya
Dosya Uzantıları Ne İşe Yarar?

Disk ve Medya Dosya Uzantıları

Genelde bir diskin ya da farklı bir ortamın görüntüsü meydana getirilirken, mevcut dosyalar görüntü dosyalarının içine kaydedilmektedir. En sık kullanılan disk görüntüsü dosya uzantıları şu şekildedir:

  • .bin → İkili disk görüntüsü
  • .dmg → macOS X disk görüntüsü
  • .iso → ISO disk görüntüsü
  • .toast → Tost disk görüntüsü
  • .vcd → Sanal CD

Veri ve Veritabanı Dosya Uzantıları

Bir veri dosyası, herhangi bir dosya olabilir. Ancak listenin bu bölümünde; veritabanı, hata, bilgi, içe veya dışa aktarma için kullanılan verilerle ilgili en yaygın veri dosyalarına yer verdim. En yaygın veri ve veritabanı dosya uzantıları şunlardır:

Bu yazıyı da sevebilirsiniz: Ember.js Nedir ve Nerelerde Uygulanır?

  • .csv → CSV dosyası
  • .dat → Veri dosyası
  • .db veya .dbf → Veritabanı dosyası
  • .log → Log dosyası
  • .mdb → Microsoft Access veritabanı dosyası
  • .sav → Dosyayı kaydet (ör: Oyun kaydetme dosyası)
  • .sql → SQL veritabanı dosyası
  • .tar → Linux / Unix tarball dosya arşivi
  • .xml → XML ​​dosyası
  • .cloud → Bulut Sunucu dosyası

E-Posta Dosya Uzantıları

E-Posta ve ilgili dosyalar için en yaygın kullanılan dosya uzantıları şunlardır:

  • .email → Outlook Express e-posta ileti dosyası
  • .eml → Gmail dahil olmak üzere birden çok e-posta istemcisinden gelen e-posta ileti dosyası
  • .emlx → Apple Mail e-posta dosyası
  • .msg → Microsoft Outlook e-posta ileti dosyası
  • .oft → Microsoft Outlook e-posta şablon dosyası
  • .ost → Microsoft Outlook çevrimdışı e-posta depolama dosyası
  • .pst → Microsoft Outlook e-posta depolama dosyası
  • .vcf → E-posta iletişim dosyası

Yürütülebilir Dosya Uzantıları

En yaygın yürütülebilir dosya (executable file) formatı, .exe dosya uzantısıyla biten dosyalardır. Ancak, diğer dosyalar da kendi başlarına veya bir yorumlayıcı yardımıyla çalıştırılabilmektedir. En yaygın kullanılan yürütülebilir dosya uzantıları şunlardır:

  • .apk → Android paket dosyası
  • .bat → Toplu iş (Batch) dosyası
  • .bin → İkili (Binary) dosya
  • .cgi veya .pl → Perl komut dosyası
  • .com → MS-DOS komut dosyası
  • .exe → Yürütülebilir dosya
  • .gadget → Windows gadget’ı
  • .jar → Java Arşiv dosyası
  • .msi → Windows yükleyici paketi
  • .py → Python dosyası
  • .wsf → Windows Komut Dosyası

Yazı Tipi Dosya Uzantıları

Yazı tipleriyle birlikte, en yaygın kullanılan dosya uzantıları şu şekildedir:

  • .fnt → Windows yazı tipi dosyası
  • .fon → Genel yazı tipi dosyası
  • .otf → Yazı tipi dosyasını aç
  • .ttf → TrueType yazı tipi dosyası

İnternetle İlgili Dosya Uzantıları

İnternet, bilgisayarda en çok kullanılan kaynaktır ve web dosyaları için kullanılan birçok farklı dosya uzantısı vardır. Bunun yanında en yaygın kullanılan web dosyası uzantıları şunlardır:

  • .asp ve .aspx → Aktif Sunucu Sayfası dosyası
  • .cer → İnternet Güvenlik Sertifikası
  • .cfm → ColdFusion İşaretleme dosyası
  • .cgi veya .pl → Perl komut dosyası
  • .css → Basamaklı Stil Sayfası dosyası
  • .htm ve .html → HTML dosyası
  • .js → JavaScript dosyası
  • .jsp → Java Sunucusu Sayfası dosyası
  • .part → Kısmen indirilen dosya
  • .php → PHP dosyası
  • .py → Python dosyası
  • .rss → RSS dosyası
  • .xhtml → XHTML dosyası

Sunum Dosyası Uzantıları

Bir sunum hazırlamak için kullanabileceğiniz birçok farklı program vardır. Sunum programlarıyla ilişki olarak kullanılan en yaygın dosya uzantıları şu şekildedir:

Bu yazıyı da sevebilirsiniz: DirectAdmin Nedir, Nasıl Kurulur Ve Özellikleri Nelerdir?

  • .key → Keynote Sunumu
  • .odp → OpenOffice Impress sunum dosyası
  • .pps → PowerPoint slayt gösterisi
  • .ppt → PowerPoint sunumu
  • .pptx → PowerPoint Open XML sunumu

Programlama Dosyaları Uzantıları

Kod yazmak ve program oluşturmak için kullanabileceğiniz birçok farklı yazılım ve program dili vardır. Programlama ile ilgili en yaygın kullanılan dosya uzantıları şunlardır:

  • .c → C ve C++ kaynak kod dosyası
  • .cgi ve .pl → Perl komut dosyası.
  • .class → Java sınıfı dosyası
  • .cpp → C++ kaynak kod dosyası
  • .cs → Visual C# kaynak kodu dosyası
  • .h → C, C++ ve Objective-C başlık dosyası
  • .java → Java Kaynak kod dosyası
  • .php → PHP komut dosyası.
  • .py → Python komut dosyası.
  • .sh → Bash kabuk betiği
  • .swift → Swift kaynak kodu dosyası
  • .vb → Visual Basic dosyası

Yüzlerce farklı programlama dili vardır. Yukarıdaki liste en yaygın dosya uzantılarının sadece küçük bir bölümünü içermektedir.

E-Tablo Dosya Uzantıları

E-Tablo dosyalarını oluşturmak ve bilgisayarınıza kaydetmek için kullanabileceğiniz dosya uzantıları şunlardır:

  • .ods → OpenOffice Calc elektronik tablo dosyası
  • .xls → Microsoft Excel tablo uygulamaları
  • .xlsm → Makrolu Microsoft Excel dosyası
  • .xlsx → Microsoft Excel Open XML elektronik tablo dosyası

İşletim Sistemiyle İlgili Dosya Uzantıları

Bilgisayarınızdaki diğer tüm programlar gibi, işletim sisteminiz de dosya kullanmaktadır. Ayrıca en az diğerleri kadar yaygın olan dosya uzantılarına sahiptir. İşletim sistemlerinde en yaygın kullanılan dosya uzantıları şunlardır:

  • .bak → Yedekleme dosyası
  • .cab → Windows Cabinet dosyası
  • .cfg → Yapılandırma dosyası
  • .cpl → Windows Denetim Masası dosyası
  • .cur → Windows İmleç dosyası
  • .dll → DLL dosyası
  • .dmp → Döküm dosyası
  • .drv → Aygıt Sürücüsü dosyası
  • .icns → macOS X Simge (Icon) Kaynak dosyası
  • .ico → Simge (Icon) dosyası
  • .ini → Başlatma dosyası
  • .lnk → Windows kısayol dosyası
  • .msi → Windows yükleyici paketi
  • .sys → Windows sistem dosyası
  • .tmp → Geçici dosya

Bloğumuzu beğendiyseniz XML Nedir? isimli yazımızı da okuyabilirsiniz.

En uzun dosya uzantısı adı nedir?

Dosya yolu, adı ve uzantısı birlikte işletim sisteminin maksimum dosya adı karakter sınırını aşmadığı sürece dosya uzantısı sınırı yoktur. Ayrıca Windows’un belirlediği sınır maksimum 260 karakterdir.

Bu yazıyı da sevebilirsiniz: SpeedCurve Nedir?

Dosya uzantıları için basit bir sınıflandırma yapmak mümkün müdür?

Dosya uzantılarını, program dosyaları uzantıları ve veri dosyaları uzantıları şeklinde iki gruba ayırmak mümkündür.

Görüntü dosyası formatlarından JPEG mi yoksa PNG mi daha iyidir?

PNG’nin JPEG’e göre en büyük artısı, sıkıştırma işleminde herhangi bir boyut kaybının olmamasıdır. Yani dosyayı her açtığınızda ve tekrar kaydettiğinizde kalite kaybı yaşamazsınız. PNG formatı ayrıca ayrıntılı veya yüksek kontrastlı görseller için tercih edebilirsiniz.

SEO hakkındaki bir önceki yazımız olan ile de ilgilenebileceğinizi düşünüyoruz.
[Total: 43 Average: 5]
Hüseyin Çetin

Yazılar: 70

Dijital pazarlama ve SEO alanında içerikler üretiyorum. Ürettiğim içeriklerle mümkün olduğunca sizlere faydalı bilgiler sunmaya çalışıyorum. Dijital pazarlama dünyasının dinamiklerini yakından takip etmek için bloglarımı ziyaret etmeyi unutmayın..

Gösterilecek yorum yok.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir